Vatansız Kişilerin Hakları

Türkiye Cumhuriyeti’nde yasal olarak ikamet eden vatansız kişilere yönelik hak ve güvenceler, Yabancıla ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 51’inci maddesine göre düzenlenmiştir. Söz konusu madde uyarınca Türkiye Cumhuriyeti “Vatansız kişi kimlik belgesi” sahibi kişiler aşağıda yer alan hak ve güvencelere sahiptir. 

- Vatansız kişiler Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nda yer alan Türkiye Cumhuriyeti oturum izinlerinden herhangi birini alma talebiyle başvuruda bulunma hakkına sahiptirler.  

- Türkiye Cumhuriyeti vatansız kişi kimlik belgesine sahip kişiler, kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından ciddi tehdit oluşturmadıkları sürece sınır dışı edilmezler.

- Vatansız kişiler yabancılarla ilgili işlemlerde aranan karşılıklılık şartından muaf tutulurlar.

- Türkiye Cumhuriyeti’nde vatansız olarak ikamet eden kişiler, çalışma izniyle ilgili iş ve işlemlerde 4817 sayılı Kanun (Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanun) hükümlerine tabi tutulmaktadırlar.

- Vatansız kişiler, 5682 sayılı Kanun (Pasaport Kanunu)’nun 18’inci maddesi hükümlerinden yararlanabilirler.

5682 sayılı Kanun (Pasaport Kanunu)’nun 18’inci maddesi aşağıda yer alan hükümleri içermektedir.

 

"Yabancılara mahsus" damgalı pasaportlar:

Tabiiyetsiz bulunan veya tabiiyet durumlarının muntazam bulunmaması hasebiyle ikamet ve seyahatleri bakımından fiilen tabiiyetsizlere tatbik edilen muamelelere tabi tutulmasında İçişleri Bakanlığınca zaruret görülen kimselere icabında mezkür Bakanlığın alacağı kararla "yabancılara mahsus" damgasını taşıyan ve Türk vatandaşlığını iktisap bakımından her hangi bir manayı veya hamili lehine her hangi bir hak iktisabını tazammum etmeyen bir pasaport verilir.

 

Bu pasaport iki nevidir:

A) Türkiye'ye yalnız bir giriş veya Türkiye'den yalnız bir çıkış için muteber olan pasaportlar.

Giriş için verildiği takdirde Türkiye'ye girişin vukuu; Türkiye'den çıkış için verildiği takdirde de üzerindeki şerhte tasrih edilen memlekete vusul üzerine muteberliği nihayet bulacak olan bu pasaportların sahipleri tarafından itası tarihinden itibaren bir ay içinde bulunduğu memleketi terk etmek suretiyle kullanılması şarttır. Aksi takdirde yenilenmesi gerekir.

B) (Değişik birinci fıkra: 19/6/1984KHK 240; Aynen kabul: 7/11/19843073/8 md.)

Bir gidiş ve geliş için verilen pasaportlar İçişleri Bakanlığının takdirine göre 3 ay, 6 ay, 1 yıl veya 2 yıl muteber olmak üzere tanzim edilir.
Her iki neviden pasaportlar, İçişleri Bakanlığı ve yabancı memleketlerde, İçişleri Bakanlığının talebi veya tasvibi üzerine Dışişleri Bakanlığınca verilecek talimata istinaden, Türkiye Cumhuriyeti konsolosluk makamları tarafından verilir.

Yukarıdaki (A) fıkrasında yazılı neviden pasaportların yürürlüğünü kaybetmesi tarihinden itibaren iki ay geçmiş ise bunların yenilenmesi işlemi İçişleri Bakanlığının kararına bağlıdır.

Pasaport sahibinin tabiiyet bakımından aynı durumda bulunup reşit olmayan ve iş sahibi bulunmayan kız veya erkek çocuklarının o pasaportun refakat hanesine kaydı caizdir. Kocasıyla tabiiyet bakımından aynı durumda bulunan karısı hakkında da aynı işlem yapılabilir.

Refakat hanesinde kayıtlı olanlar, pasaport sahibiyle seyahat etmedikleri takdirde o pasaportu kullanamazlar. 

Bu pasaportların, sahiplerinin ve varsa refakat hanesinde kayıtlı olanların birer kıta fotoğrafisini ihtiva eylemesi lazımdır.”